“Je ziet eruit als een interessante man.”

Ik probeerde alle opkomende bewegingen te onderdrukken, maar zakte daardoor nog verder onderuit in mijn stoel, wat ik met een ferme ruk weer iets teveel corrigeerde. Wat zegt een interessante man in ‘s hemelsnaam na zo’n opmerking? Ik keek in haar koolzwarte ogen. Er leken lange armen uit te komen, de vingers gespreid zoals een Hindoestaanse danseres dat doet.

“Ik wacht op een storm,” zei ik. Het was bloedheet, de zon stond hoog aan een wolkenloze hemel en nergens was ook maar een zuchtje wind te bekennen. De paniek golfde huizenhoog door mijn lichaam, maar ik bleef fotostil gevangen in de armen van haar ogen.

“Dan zit je aan de verkeerde kant van het eiland. Kom!” Ze gebood het. Ik stond op, legde een biljet van 10 euro neer voor die ene koffie dat ik gedronken had, pakte haar uitgestoken hand, en ging mee. Ze zei geen woord, ze keek me niet aan. Zeker een kwartier lang liep ik met mijn hand in de hare langs het strand, waarschijnlijk op weg naar de andere kant van het eiland, om daar te wachten op een storm. Ik bedacht me dat ik mijn boek op de tafel had laten liggen. De presentatie van mijn boek deze avond op het congres over de fysica van tijd zou ik op routine moeten doen.

“Je hebt je boek vergeten. Maar dat geeft niet, het is je boek niet meer.”

Zou ze weten dat het mijn eigen boek was dat ik ter voorbereiding aan het doorbladeren was? Had ze op de achterflap mijn foto gezien? Het voelde nog wel degelijk als mijn boek. Ik had er furore mee gemaakt en aan de oplossing van het raadsel van de tijd belangwekkende bijdragen geleverd. Het was het fundament geworden van mijn nieuwe leven als gewaardeerde gast op congressen, en bezoeker van exotische oorden. Plotseling stond ze stil.

“We zijn er. Dit is de andere kant.”

Ik was stomverbaasd, zo klein is het eiland nou ook weer niet.

“Ga hier zitten.” We gingen zitten op het terras van een hotel. “The future,” heette het en hoewel alle hotels een neiging tot kitsch hebben was het hier extreem. Zelfs de tafels hadden de vorm van een cockpit. Ik ging zitten, zij naast me, dicht naast me. Ik wilde weten wat ze zo interessant aan me vond, maar kon het niet vragen; zo banaal en zo getuigend van oninteressante zelftwijfel. Mijn tong protesteerde en telkens ging mijn mond open om die ene vraag te stellen, en telkens kneep ik hem weer dicht. Ik keek zo verveeld mogelijk, naar links, naar rechts, naar de zee en in de zon – al was dat laatste niet zo snugger. Ik keek overal, ik zag niks. De verboden vraag vertaalde zich naar het zoeken van een ober.

“Nee, geen drankjes, niet nu, alsjeblieft,” zei ze.

Ik wist me geen raad meer. Natuurlijk, dorst hadden we geen van beide. Bestellen is een gewoonte, een hele oninteressante gewoonte, en daar had ze een broertje dood aan, vanzelf. Maar wat wil ze dan? Het antwoord kwam snel.

“Denk je nu echt dat tijd niet bestaat?”

Ze kende mijn boek. Ietwat teleurgesteld dat haar interesse meer uitging naar mijn boek dan naar mij begon ik per reflex de standaardzinnen uit mijn presentatie op te lepelen.

“Verleden, heden en toekomst betekenen niets, volgens mij,” antwoordde ik. “Ergens in het heelal kunnen er wezens zijn die nu al kunnen zien waar wij over een uur zijn. Dat heeft niet zoveel met de natuurwetten te maken, afgezien van wat elementaire relativiteitstheorie. Het betekent gewoon dat onze toekomst er al is en dat iemand het nu al kan zien. De toekomst is er, net zoals het nu en het verleden. Het ontstaan van dingen is een illusie. Alles is er al.”

“Maar die wezens kunnen ons niet vertellen wat ons te wachten staat, toch?”

“Nee, dat zou tijd nodig hebben, ze kunnen het ons vertellen maar alleen nadat het al gebeurd is, kunnen we het “horen”. Informatie kan nu eenmaal niet sneller gaan dan het licht, heeft dus tijd nodig. Heel elementair dit, iedereen kan het narekenen, maar we blijven geloven in de maakbaarheid van de toekomst alleen maar omdat niemand ons iets over die toekomst kan vertellen voordat het gebeurt.”

“Waar zitten we dan over een uur?” Haar tong danste weer over haar lippen toen ze dit vroeg.

“Ik weet het niet,” zei ik al hoopte ik dat het ergens in een bed was. Mijn trefzekere antwoorden, al zo vaak uitgesproken in allerhande lezingen, hadden wat rust in mijn lijf gebracht. Ik bestudeerde haar. Om haar nek had ze een ketting hangen van kleine doodshoofden. Wat eerst een zuiver witte jurk leek, bleek versierd te zijn met bijna onzichtbare en ragfijn getekende armen. De armen rafelden ter hoogte van haar dijbenen uiteen en toonden een paar benen zo mooi dat ik ze zelfs in de meest zondige dromen niet had kunnen verzinnen. Met haar handen streelde ze haar benen. Met haar in- en uitademen toonde me ze haar borsten.

“Je weet niks over de toekomst, behalve dat het al bestaat? Wat weet je dan precies?” Weer omarmden haar ogen me.

Ook die vraag had ik vaker gehoord. “Van mijn toekomst, weet ik niets, maar anderen kunnen het weten, dus is mijn niet weten precies dat: een niet-weten. Weten en zijn, zijn twee oevers van een machtige onoverbrugbare rivier. Het is de vrije wil die in de rivier verdrinkt.”

Op dat moment begon het flink te waaien. De godin stond op. “We moeten naar binnen. De storm komt.” Ze nam me mee naar binnen, niet naar een tafeltje maar naar een kamer waar al haar spullen al stonden. Ze ging zitten op het bed en met een handgebaar nodigde ze me uit naast haar te komen zitten. De storm raasde met volle kracht rondom het hotel; zonneschermen, tafels en stoelen vlogen in het rond, stemmen schreeuwden, glas rinkelde.

Ze legde haar hand op mijn dijbeen en met haar lippen tegen mijn oor gedrukt, vroeg ze:

“Dit is jouw storm, wat wil je ermee doen?”

mijn ogen tot knipperen verzaagd
spraken enkel nog van schaamte
waar ik begraven was wist ze wel, toch
daar in de wallen van mijn ogen

het besluit om het graf waar ik spookte
te schonen voor drank en’t brede lachen
van mensen in mijn doelgerichte kamer
de wallen onder mijn ogen te verbouwen

tot dijken die tranen tot meren maakten
weer te vallen voor het lachen tussen
spiedende ogen boven wiegende borsten
van and’re vrouwen, telkens weer

Het koude water lonkt. Ik draai me om. Slingerende, grauwe slierten damp scheiden het zwarte water van de donkere hemel. Langzaam dansen ze het ballet van een breed uitwaaiende jurk. Eronder verschijnen blote voeten die het water niet rimpelen. Haar handen wenken me. Ik durf mijn ogen niet te zetten op het lange maar zekere pad naar haar ogen en tijdloos verstilt ze tot een grauwwitte rots aan de rand van de lege zee van mijn geest. Elise zegt iets. Haar adem verdampt voor mijn ogen. De kou wordt angst. De reling trilt.

De wereld stroomt weg in iets waarvoor een naam bedacht zou kunnen worden, maar ik zie daar geen reden voor. Alles is water en niets dan water. Elk mens woont in een druppel die door de wind langs bomen en rotsen wordt voort geblazen om als regen neer te vallen in het zwarte water dat mij omringt. De wind heeft de snelheid van het licht, de druppels strekken zich uit tot dikke trillende snaren, de mensen erin stuiteren als biljartballen tussen de druppelwanden. De theaters van ruimte en tijd lossen zich op in het water waar de natuur uiteindelijk haar rust vindt. Elise zegt iets. Het schip deint op de golven.

Mijn druppel breekt. Met een hand laat ik de reling los en trek mijn schoenen uit. Ik ontdoe me van elk kledingstuk en werp het tussen de armen van Elise door over de reling heen in het water. De kledingstukken deinen wild naar de grauwwitte rots daar aan de rand van de zee. Ik klem mijn beide handen weer vast aan de reling en zet mijn voet op de reling. Vanuit de zee komt een donkere wolk aangestormd. De scheepshoorn blaast. De mannen met petten komen aangerend. De muziek die boven het schip hangt is nu volledig verwaaid. De zon is ondergegaan. Elise zegt iets. De mannen met petten grijpen me vast. De angst wordt kou.

Op het bed zit Elise naast me. Ze kijkt me aan en zegt: “Ik ben Elise, ken je me nog?” Ik kijk haar niet begrijpend aan. Ze heeft een naam, mijn god ze heeft nog steeds een naam.

Terwijl ik rustig zocht in de bibliotheken van Willemen, werd ik op mijn schouders getikt door een oudere man. Ik schat hem op een jaar of 70. Hij was gekleed zoals de oude adel zich kleedt; chique maar in de aardse kleuren van een bosrijk herfstlandschap. Hij vroeg me waarom ik de werken van Willemen anders vond dan het werk van een willekeurige andere kunstenaar. Een merkwaardige vraag. Zijn ogen duldden echter geen aarzeling en eisten de eerlijkheid die ik ook onmiddellijk gaf.

“Hij is een bijzonder en geduldig vakman,” zei ik. “Hij maakt uiterst nauwkeurige tekeningen en de verwijzingen stemmen tot nadenken.” Ik nam een slok om even uit de ban van zijn zuigende ogen te raken. Alsof hij me niet gehoord had, zei hij:

“Ik woon in het huis waar Jeroen Bosch gewoond en gewerkt heeft. Ik heb een aantal schilderijen van hem. Ik geef ook aan kunstenaars uit Letland de opdracht om werken te maken die geïnspireerd moeten zijn op die van Bosch. De mensen hier weten het niet, maar er is daar heel veel talent. Ik betaal ze nooit in geld. Dat drinken ze toch maar op. Ik geef hun eten, verf en kwasten en alles wat ze maar kunnen gebruiken om te schilderen of te tekenen. Soms geef ik hen ook onderdak. ”

Zat ik werkelijk tegenover een schatrijke man, een mecenas, een man van de wereld? Ik geloofde echter elk woord dat hij zei. Zijn ogen verlangden eerlijkheid, zoals de liefde de erotiek.

“Ik verzamel ook erotisch werk. Ik heb een flink aantal werken van Willemen in mijn huis hangen. Ik hou van erotische gezichten, vooral gezichten uit de tijden van weleer.”

Mijn hoofd tolde. Op zoek naar woorden kon ik maar één vraag bedenken:

“Stelt u die ook ten toon?”

“Nee,” zij hij bijna afwerend. Onverdroten ging hij voort met zijn verhaal. “Mijn vrouw is tien jaar geleden overleden. Ik heb haar ontmoet op de 24-ste en ze is gestorven op de 24-ste. Niet alleen dat. Om 8 uur 57 is ze gekomen en om 8 uur 57 is ze heen gegaan. Twee jaar geleden, ook op de 24-ste, heb ik een nieuwe vrouw leren kennen. Eigenlijk kende ik haar al, want ik heb haar in Letland ontmoet toen ik daar de speelkamer opende die ik aan een weeshuis had geschonken. De speelkamer heeft de naam van mijn vrouw Ineke gekregen. Ik heb een lint moeten doorknippen. Zij was het die me de schaar gaf. We hebben gemaild, gebeld en we hebben besloten een relatie te beginnen. Ze kwam bij me wonen. Het vliegtuig dat haar naar Nederland bracht vertrok de 23-ste, maar door een vertraging kwam het aan op de 24-ste, om 8 uur 57. Precies. En nu mag je mij vertellen wat dat betekent!”

Ik had geen antwoord. Hij hoefde ook geen antwoord. Ik had ook geen vraag. Er waren in de hele wereld geen vragen die de woorden van deze man konden sturen.

“Ze was gebracht door een engel, de engel van de 24-ste!” Hij pauzeerde even en wreef in zijn ogen.

“Ik heb de laatste weken een paar fouten gemaakt. Je moet weten, ik ben dyslectisch.” Hij sprak het uit als dysselecties. Opvallend omdat hij verder een zeer verzorgd Nederlands sprak.

“Toen ik naar waarheid moest schrijven dat ik het afgelopen jaar een miljoen verdiend had, maakte ik in die ene zin – Ik heb het afgelopen jaar een miljoen verdiend – zes spelfouten. Maar dat is het niet alleen. Ik ga elk jaar met een vriend naar de ronde van Drenthe. Toen ik hem mailde, eergisteren geloof ik, schreef ik: ik zie je in de ronde van Twente. En toen ik een rekening moest betalen van 7004 euro, heb ik per ongelijk 4007 euro overgemaakt.”

Waarom vertelt deze man me dit? Ik mocht hem en ook kwam ook de gedachte bij me op dat het goed is om een rijk man in mijn vriendenkring te hebben. Zijn ogen maakten me belangrijk. Waarom weet ik niet. Zonder dat we dit afspraken liepen we beide de galerie uit en gingen we zitten op een bankje aan een plein in het centrum van de stad. Het was avond en donker, maar warm. We zaten ongewoon dicht tegen elkaar aan.

“Ik word een beetje hardhorend de laatste tijd. Ik ben niet meer zo snel van geest als ik was,” fluisterde hij in mijn oor. Hij keek me weer doordringend aan, of vragend, verlangend, wellustig, spiedend – ik kan de goede woorden niet vinden. Na een tijdje ging hij verder.

“Ik denk dat ik wel weet hoe dat komt, die fouten,” zei hij. Twee weken geleden, alweer op een 24-ste is mijn vriendin vertrokken. Terug naar Letland. Ze wilde niet meer bij me zijn. Ik heb daar erg veel moeite mee.”

“Ja, dat zou heel goed de verklaring kunnen zijn. Je moet zorgen dat je weer rust in je hoofd krijgt. Je moet doorgaan met je goede werk.” Ik sprak hem nu voor het eerst met “je” aan.

“Ik ben fiscalist, ik heb veel verdiend, ik ben goed met cijfers. Ik hou enorm van kunst, vooral erotische kunst, vooral gezichten, vooral uit tijden van weleer,” zei hij, terwijl zijn ogen mij ontzagen en zich op de verte richtten. Plots keek hij me weer dwingend aan en vroeg:

“Heb jij iets met de 24-ste?” Ik zag dat zijn ogen vochtig waren. Ik wist ook direct wat hij deed. Ik zag het in zijn ogen. In de bibliotheek van mijn geheugen zocht hij naar aanknopingspunten, naar verwijzingen die aan onze ontmoeting hier betekenis konden geven. Hij zocht naar een verbonden lot; naar een engel. Ik wendde mijn ogen af, dacht diep na, maar vond niets dat mij verbond met 24.

“Nee,” zei ik ten lange leste.

“Je hoeft niet te zoeken. Als het er niet is, dan is het er niet. Dan is het maar zo. Dan is dit niet meer dan een prettig gesprek, maar daar blijft het dan ook bij.”

Deze opmerking kwam hard aan, alsof ik er de schuld van was niets met 24 te maken te hebben, maar ik liet niets merken. Hij stond op en per reflex deed ik hetzelfde. Hij begon me zonder dralen te omhelzen. Ik vermeed de zoen die hij me wilde geven. Daarna liep hij weg, de donkere avond in, zonder een enkele keer om te kijken.

vaste waarden
     een microfoon voor een kwieke spreker
          een zetel voor een oude schrijver
               een grafrede voor stille lezers

geheime vragen
     op de graven
               klaprozen bloeien

Weer werd er gebonsd op de deur, weer klonk dezelfde stem, nu inderdaad met de boodschap: “Kom eruit, de wereld vergaat.” Weer opende ik even mijn ogen en meende op basis van die vluchtige waarneming te mogen concluderen dat de stem een boodschap verkondigde die niet geheel en al bezijden de waarheid was. De muren trilden en in het raam toonden zich grote vlammen en hectisch bewegende huizen. Ik hoorde ook het gekrijs van reddeloze mensen, hoorde het zoals menig getrouwd man naar zijn winkelende partner kijkt. Wellicht was de derde wereldoorlog uitgebroken, misschien ook waren er buitenaardse wezens onze dampkring binnengedrongen, misschien greep een allesverslindende aardbeving zijn kans, misschien was de zee gaan zwellen om de aarde in zijn bezit te nemen, misschien ook was er een boekhouder koning geworden. Ik weet het niet. De stem was beschamend weinig informatief. De onruststoker hamerde nog een paar keer op de deur, schreeuwde dat het een aard had, maar daalde daarna vrij snel af in de noden van de wereld om hem heen. De huizen stortten met een donderend geraas ineen en de vlammen verhitten ook mijn kamer tot ver boven het kookpunt van bloed.

Ik droomde moeiteloos verder, met de ogen dicht kocht ik nog een groot gebouw dat ik het vrijheidsgebouw noemde. Ik stelde een lijst samen van mensen die daar de komende jaren zonder verdere verplichtingen mochten wonen om de dingen te maken die ze wilden maken, of anders maar niets. Kunstenaars, echte wetenschappers, raddraaiers, verdoemden – ik heb dat tedere gevoel voor elke zot – kortom iedereen die vermalen werd door de klok van het dagelijks leven zou in het vrijheidsgebouw zijn heimat vinden. Ik vertelde de boekhouders die ik mijn geld liet beheren te vertellen dat de mensen op de lijst zouden mogen leven van 100.000 euro en dat ik er niets voor terug wilde. Ze keken me zelfs in mijn allesverwarmende droom met grote ogen aan, lieten me op afschrikwekkende wijze zien dat ook hier een wereld dreigde te vergaan. Dit alles gebeurde gelijktijdig in mijn droom. Tegelijk met de jaguar die ik gisteravond nog mijn eigen parkeergarage inreed en tegelijk ook met de bloedmooie vrouwen die op mijn vele feestjes komen, daar in het gebouw aan de rand van het plein, met de grote ramen en de vele kamers. Daar waar ik dagelijks uit zou komen om de stad te begroeten, met hagelwitte tanden, ravenzwarte haren en peperdure kleren.

De stem was verdwenen. Het donderend geraas van de ineenstortende flat werd een lichte fluittoon. De hitte van de vlammen doofde tot een aangename warmte.

Niet als de een dertig is, of drieëndertig
wordt de eenzame hoogte bereikt
maar als de een zich verweert tegen kou
en valse ontberingen anderen te machtig
de hoogte bereikt zonder voedsel

en niets verteert, dan is het verleidelijk
te eten van het bewonderende licht
van ogen opgericht naar het hoogste
vanuit de stapel der tweebenigen
maar de bewondering verteert

slechter dan het licht van zon, maan en sterren
tot een stinkende dunne diarree
langs de hoge wanden stromend
tot voorbij zelfs de kleren van de keizer
tot in de poriën van stapels mierenmensen

“Beste student. Ooit ben ik ook student geweest. Ik wilde alles weten en besloot wiskunde te gaan studeren. Buiten de wiskunde is er geen weten. Ik heb me een week lang met veel energie voor dat vak ingezet. Maar elke keer als ik vroeg naar het waarom van iets, zeiden ze me dat zulks later nog wel aan de orde zou komen.”

De reus keek me indringend aan.

“Er is iets grondig mis met een vakgebied dat alle relevante vragen tot nader orde uitstelt en daarom heb ik die zinloze vertoning maar gestaakt. Daarna stelde ik me zelf de belangrijke vraag welke vakken wel bij het begin beginnen. Vanzelfsprekend dacht ik daarbij aan de logica en de natuurkunde. Maar na een week of wat had ik wel door dat ze ook hier niet de juiste volgorde te pakken hadden. In de logica poneert men wat en begint vervolgens als een dwaze kip de gevolgen er van af te leiden. Kijk, dat is geen wetenschap, dat is fantasie. Dan had ik me net zo goed aan een of andere kunstacademie kunnen inschrijven. Mijn god, wie wil er nu kunstenaar worden? Dan heb je geen enkel houvast, dan maak je iets en gooit het in de grote oceaan van het niet weten, in de hoop dat jouw werk iets leuker dobbert dan dat van een ander? Dat is eerloos. De logica is net zo eerloos als de kunsten. Met de natuurkunde was het overigens van hetzelfde laken een pak. Het is een mengeling van fantasie en hoop. De hoop dat er ooit eens een fantasie zal kloppen.”

De reus boog zich naar mij toe.

“Ergens aan het eind lagen steeds de beginselen, de waarheid legt men in de toekomst. Je begrijpt dat ik in een diepe depressie raakte, geen studie meer kon beginnen. Totdat…”

De ogen van de reus lichtten op als UFO’s in een donkere nacht.

“Totdat het besef tot me doordrong dat alles wat we kunnen weten kan worden opgeschreven. Kunnen we het niet schrijven, dan kunnen we het niet weten. Het schrift, beste student, het schrift is het alpha en omega van onze geest. In een klap was ik uit mijn depressie. We moeten ons richten op het schrift, elke letter moeten we doorgronden en elke overgang van de ene letter naar de andere tot in zijn diepste wezen begrijpen. Elke letter moet onze geest veroveren, moet goed zijn, moet waar zijn, moet schoon zijn. Daarom ben ik begonnen aan de studie van het schrijven. De kalligrafie, mijn beste student, is de kern van het weten.”

Hij stak zijn hand naar me uit.

“Mag ik me voorstellen? Mijn werk is mijn naam geworden. Ik ben Graaf Kalli.”

Ik nam zijn hand aan en noemde hem mijn naam. Ik was benieuwd geworden naar zijn vorderingen en vroeg hem zijn kunsten te tonen. Uit zijn vestzak haalde hij een dikke, stevige pen en op het papiertje dat ik hem gaf, schreef hij met uiterst kinderlijke letters de drie woorden “Aap, ” “Noot” en “Mies.”

Ik keek hem met grote vragende ogen aan.

“Het nadeel van de kalligrafie is dat het veel tijd en energie kost. De afgelopen jaren heb ik me gestort op de letter a en ik probeer alle overgangen met alle andere letters zo goed mogelijk te vangen. Kunst en wetenschap verenigd in enkele letters. Alleen…..”

Hij sloot zijn ogen.

“Alleen…. door me zo op het schone schrijven te werpen, ben ik het lezen een beetje verleerd.”

Ietwat onhandig groef zijn grote hand een briefje uit zijn broekzak en gaf het mij met de woorden.

“Jij bent student, jij bent nog niets verleerd. Zou je dit willen voorlezen?”

Het bleek een briefje te zijn van zijn dochter, minstens een maand oud, waarin zij voorstelde om volgende week dinsdag te gaan eten in de Groote Griet. Ze wilde het verleden begraven en opnieuw weer contact zoeken met de reus die haar vader was. Precies zo stond het erin.

De reus kromp ineen tot een dwerg, kleiner dan ik ooit ben tegengekomen.

Ik heb de vrijheid genomen andere muziek onder deze video te zetten. Er zat een verhaal in dat er naar mijn smaak in de oorspronkelijke versie niet uitkwam.

Mijn video is deze, getiteld: dansers krijgen altijd wat ze willen.

Ohh well…